برای پاسخ به این پرسش، شاید بهتر باشد به جای مقصر دانستن یک طرف، ماجرا را از هر دو سو ببینیم. آنچه در این مراسم‌ها رخ می‌دهد، بیش از آنکه حاصل رفتار یک عده قلیل باشد، محصول فرهنگی است که در آن مرز میان زندگی خصوصی، شهرت و شبکه‌های اجتماعی روزبه‌روز کمرنگ‌تر شده است.

سال‌هاست که در مراسم تشییع هنرمندان، گروهی از مردم با اشتیاق به دنبال ثبت یک عکس یادگاری با بازیگران و چهره‌های محبوب خود هستند. این رفتار را نمی‌توان صرفاً به حساب بی‌احترامی گذاشت؛ بسیاری از این افراد از سر علاقه، هیجان و سال‌ها خاطره‌ای که با آثار آن هنرمند داشته‌اند، می‌خواهند لحظه‌ای را ثبت کنند اما گاهی همین هیجان باعث می‌شود زمان و مکان مناسب برای ابراز این علاقه فراموش شود.

در سوی دیگر ماجرا نیز نمی‌توان از نقش برخی چهره‌های مشهور چشم پوشید. سال‌هاست که بخشی از فرهنگ سلبریتی، بر دیده شدن و جلب توجه استوار شده است؛ تا جایی که گاه حتی در مراسم سوگواری نیز پوشش های متفاوت یا رفتارهایی دیده می‌شود که بیش از آنکه متناسب با فضای عزاداری باشد، نگاه‌ها را به خود جلب می‌کند. طبیعی است که در چنین شرایطی، توجه جمعیت نیز از اصل مراسم فاصله بگیرد و به سمت چهره‌های حاضر معطوف شود.

سال‌ها پیش مهران مدیری از تجربه تلخ خود در مراسم تشییع خسرو شکیبایی گفته بود و اینکه همین ازدحام برای گرفتن عکس و دیدن چهره‌ها، باعث شده دیگر تمایلی به حضور در چنین مراسم‌هایی نداشته باشد. مرور آن سخنان امروز، پس از حاشیه‌های مراسم تشییع اکبر عبدی، معنای دیگری پیدا می‌کند و شاید یکی از دلایل غیبت برخی هنرمندان در این مراسم‌ها را نیز توضیح دهد.

تصاویر منتشرشده از مراسم نیز گویای همین وضعیت بود؛ از مردی که هنگام گفت‌وگوی مهوش وقاری با خبرنگار تلاش می‌کرد سلفی بگیرد تا اعتراض آزیتا حاجیان که با ناراحتی گفته بود: «اینجا مراسم عزاداری است، نه مجلس عروسی، اگر برای سلفی آمده‌اید، نیایید.» این گلایه، بیش از آنکه خطاب به مردم باشد، یادآور این واقعیت است که مراسم سوگواری، پیش از هر چیز، نیازمند حفظ آرامش و احترام به صاحب عزا است.

اما نباید فراموش کرد که هنرمندان، محبوبیت و جایگاه خود را مدیون همین مردم هستند. همان مردمی که سال‌ها آثارشان را دیده‌اند، برایشان کف زده‌اند و با آنها خاطره ساخته‌اند بنابراین اگر کسی از سر علاقه برای گرفتن یک عکس پیش می‌آید، نخستین انگیزه او معمولاً از سر علاقه و محبت است، نه بی‌احترامی. از سوی دیگر، مردم نیز انتظار دارند چهره‌های محبوبشان در موقعیت‌هایی مانند مراسم سوگواری، با رفتار و پوششی متناسب با فضای آن مراسم حاضر شوند تا ناخواسته به کانون توجه تبدیل نشوند.

شاید مسئله اصلی نه «سلفی گرفتن» باشد و نه «سلبریتی بودن»؛ بلکه کم‌رنگ شدن درک ما از اقتضای زمان و مکان است. هر موقعیتی آداب خود را دارد. همان‌طور که علاقه به یک هنرمند ارزشمند است، احترام به لحظه وداع با یک انسان نیز ارزشمند است.

شاید اگر همه، از مردم تا چهره‌های شناخته‌شده، سهم خود را در حفظ این حرمت بپذیرند، مراسم بدرقه هنرمندان دوباره به همان چیزی تبدیل شود که باید باشد؛ فرصتی برای وداع، نه رقابتی برای دیده شدن.